Park Zamkowy w Pszczynie

Park Zamkowy w Pszczynie to rozległy kompleks zieleni rozciągający się na 156 hektarach w dolinie rzeki Pszczynki. To miejsce, gdzie historia książęcych rezydencji spotyka się z dziką przyrodą – można tu spacerować wśród zabytkowych alejek i starodrzewia, obserwować żubry z tarasu widokowego, a przy okazji odwiedzić jeden z najpiękniejszych parków krajobrazowych na Śląsku. Całość składa się z trzech różnych części, które tworzą spójną trasę spacerową od skansenu przez zamek aż po zwierzyniec.

Park z książęcą historią – od ogrodu warzywnego po angielski krajobraz

Kiedy zamek w Pszczynie pełnił jeszcze funkcję obronną, nikt nie myślał o parkach. Dopiero przekształcenie go w rezydencję otworzyło pole do zagospodarowania otoczenia. Już w XVI wieku po zachodniej stronie założono ogród warzywny i ziołowy, a dalej – zwierzyniec wykorzystujący resztki Puszczy Pszczyńskiej.

Prawdziwy przełom nastąpił pod koniec XVIII wieku za książąt Anhalt-Koethen. To oni stworzyli szerokie aleje biegnące od frontu pałacu, przy głównej ustawili amfiteatr, a na końcu – cmentarz rodowy. Po zachodniej stronie pałacu powstała tak zwana dzika promenada. Obecny kształt park zyskał jednak dopiero w połowie XIX wieku za panowania Hochbergów, którzy nadali mu charakter angielskiego ogrodu krajobrazowego – z malowniczymi rozlewiskami, naturalnie wyglądającymi skupiskami drzew i krzewów oraz romantycznymi obiektami małej architektury.

Park Zamkowy zajmuje 48 hektarów, ale razem z Parkiem Dworcowym i Zwierzyńcem tworzy kompleks o powierzchni 156 ha – to niemal dwa razy więcej niż słynne Łazienki Królewskie w Warszawie.

Co zobaczyć podczas spaceru po parku

Trasa przez cały kompleks parkowy prowadzi przez trzy odmienne obszary. Park Dworcowy ciągnie się wzdłuż Pszczynki od strony wschodniej – tutaj znajduje się Skansen, czyli Zagroda Wsi Pszczyńskiej. Środkową część stanowi właściwy Park Zamkowy z rezydencją książęcą i największą koncentracją zabytkowych obiektów. Od zachodu rozciąga się Zwierzyniec, zwany też Dziką Promenadą – to mniej zagospodarowane tereny leśno-parkowe, które powstały po osuszeniu w 1792 roku wielkiego stawu miejskiego.

Wśród rozlewisk rzeki i bogatego starodrzewia wkomponowano całą kolekcję obiektów małej architektury. Można natrafić na dwór „Ludwikówkę”, pawilon herbaciany położony na wyspie, bramę chińską czy piwnicę lodową. Są tu też kapliczki i łukowe mosty. W północnej części parku znajdują się groby książęce Anhaltów, w zachodniej – Hochbergów.

Drzewa zasługują na osobną uwagę. Rosną tu potężne dęby szypułkowe, kasztanowce, cisy, sosny wejmutki, lipy drobnolistne, jesiony wyniosłe, buki zwyczajne i czerwone, graby, wiązy, klony, świerki srebrzyste, wierzby i tulipanowce. Niektóre okazy mają po kilkaset lat.

Pokazowa Zagroda Żubrów – król puszczy kilkaset metrów od starówki

Żubr to symbol ziemi pszczyńskiej i jedna z głównych atrakcji całego parku. W 2008 roku na blisko 10 hektarach zabytkowego terenu powstała Pokazowa Zagroda Żubrów, gdzie można zobaczyć z bliska największego ssaka Europy.

Z tarasu widokowego obserwuje się codzienne rytuały żubrów, a podczas karmienia można podejść jeszcze bliżej. To doskonała okazja, żeby zobaczyć te majestatyczne zwierzęta w warunkach zbliżonych do naturalnych – zagroda jest na tyle duża, że żubry mają przestrzeń do swobodnego poruszania się.

Oprócz żubrów w zagrodzie żyją jelenie, sarny, muflony, daniele, a także osły, pawie indyjskie i gęsi łabędzionose. Dla dzieci to prawdziwa gratka, bo nie codziennie można zobaczyć taką różnorodność zwierząt w jednym miejscu, zaledwie kilkaset metrów od centrum miasta.

Pokazowa Zagroda Żubrów powstała w 2008 roku i zajmuje prawie 10 hektarów – to jedna z większych tego typu placówek w Polsce, gdzie żubry mają naprawdę dużo miejsca.

Dla kogo jest Park Zamkowy w Pszczynie

Park sprawdzi się praktycznie dla każdego. Rodziny z dziećmi znajdą tu zwierzęta w zagrodzie, przestrzeń do biegania i dużo świeżego powietrza. Dzieci uwielbiają obserwować żubry i inne zwierzęta, a rozległy teren pozwala na długi spacer bez nudy.

Miłośnicy historii docenią zabytkowe obiekty i książęcą przeszłość miejsca – można połączyć spacer po parku z wizytą w zamku. Osoby szukające spokoju znajdą ciche zakątki wśród starodrzewia, a fotografia i przyrodnicy mają tu prawdziwe eldorado – zarówno pod względem architektury, jak i różnorodności roślin i zwierząt.

Park jest dostępny przez cały rok i każda pora ma swój urok. Wiosną kwitną krzewy i pierwsze liście, latem można schronić się w cieniu starych drzew, jesień maluje park w odcieniach złota i czerwieni, a zimą, gdy pada śnieg, całość wygląda jak z bajki.

Ile czasu przeznaczyć na wizytę

Sam spacer po Parku Zamkowym zajmie około godziny do półtorej, jeśli chce się przejść spokojnie głównymi alejami. Jeśli planuje się wizytę w Pokazowej Zagrodzie Żubrów i obserwację zwierząt, warto doliczyć kolejną godzinę. Zwiedzanie zamku to dodatkowe minimum godzina, a często dłużej.

Dla pełnego doświadczenia, które obejmuje wszystkie trzy części parku plus zamek i skansen, warto zarezerwować pół dnia. Można też po prostu przyjść na krótszy spacer – park jest otwarty i nie wymaga biletu wstępu (opłata dotyczy tylko Zagrody Żubrów i zamku).

Dojazd i informacje praktyczne

Pszczyna leży około 30 kilometrów na południe od Katowic i 50 kilometrów od Krakowa. Samochodem dojeżdża się drogą krajową nr 1 (Katowice-Bielsko-Biała), zjazd jest dobrze oznaczony. W centrum miasta znajdują się parkingi, najbliższy parkingowi zamkowemu.

Komunikacją publiczną można dojechać autobusami z Katowic, Tychów czy Bielska-Białej. Z dworca autobusowego do parku to kilka minut spacerem przez centrum miasta.

Park Zamkowy jest ogólnodostępny i bezpłatny. Wstęp do Pokazowej Zagrody Żubrów jest biletowany – aktualne ceny i godziny otwarcia najlepiej sprawdzić na stronie internetowej miasta Pszczyna lub bezpośrednio przed wizytą. Zamek również wymaga osobnego biletu.

Warto zabrać wygodne buty do chodzenia, bo alejki parkowe bywają wyboiste, a teren jest rozległy. Latem przyda się woda i nakrycie głowy, zimą – ciepłe ubranie, bo spacer może potrwać dłużej niż planowano.