Pałac Dietrichsteinów Wodzisław Śląski

W centrum Wodzisławia Śląskiego stoi budynek, który zmienia sposób myślenia o polskiej architekturze XVIII wieku. Pałac Dietrichsteinów z lat 1742-1747 to najstarsza klasycystyczna budowla w kraju – powstał zanim ten styl zdążył zagościć na dobre w polskich rezydencjach. Dziś mieści muzeum miejskie z ciekawymi zbiorami archeologicznymi i etnologicznymi oraz interaktywną wystawę dla rodzin z dziećmi.

Zabudowania stoją na miejscu średniowiecznego zamku z XIII wieku, który przez wieki chylił się ku ruinie. W połowie XVIII stulecia Guidobald Joseph von Dietrichstein postanowił wznieść coś zupełnie nowego – elegancką rezydencję dla siebie i młodej żony Marii Gabrieli Henckel von Donnersmarck. Projekt powierzono Franciszkowi Antonowi Grimmowi, morawskiemu architektowi, który zainspirował się francuskim barokiem klasycyzującym.

Historia pałacu i rodu Dietrichsteinów

Dietrichsteinowie pojawili się w Wodzisławiu pod koniec XVII wieku. Guidobald chciał stworzyć reprezentacyjną siedzibę, bo stary zamek nadawał się już tylko do rozbiórki. Budowę rozpoczęto około 1743 roku. Tragedia przerwała te plany – Maria Gabriela zmarła przed ukończeniem prac, nie doczekawszy się przeprowadzki do nowego domu.

Guidobald wyjechał na Morawy, ożenił się ponownie i dopiero w 1749 roku wrócił do Wodzisławia z drugą żoną, Marią Anną Rottal. Ród Dietrichsteinów posiadał pałac do 1772 roku, potem budynek zmieniał właścicieli co kilka lat. W 1822 roku wielki pożar miasta strawił dach i pierwsze piętro – na szczęście już cztery lata później obiekt został odnowiony.

Na elewacji frontowej do dziś widnieje podwójny kartusz herbowy rodów Dietrichsteinów i Henckel von Donnersmarck – pamiątka po pierwszej żonie fundatora, która nie doczekała się zamieszkania w pałacu.

W latach 1860-1881 część pomieszczeń służyła jako magistrat miejski. Podczas II wojny światowej bombardowania uszkodziły ponownie dach i górne piętro. W 1971 roku w murach pałacu założono Muzeum w Wodzisławiu Śląskim, które funkcjonuje tu do dziś.

Co zobaczysz w muzeum – wystawy stałe i czasowe

Muzeum prowadzi kilka stałych ekspozycji. Pierwsza opowiada historię samego pałacu i rodu Dietrichsteinów – można tu poznać losy budowy, zobaczyć jak wyglądało życie arystokracji na Śląsku. Inna wystawa skupia się na dziejach ziemi wodzisławskiej, pokazuje średniowieczne przedmioty z wykopalisk archeologicznych.

Jednym z ciekawszych eksponatów jest rekonstrukcja twarzy czarownicy – tak przynajmniej nazywano kobietę, której szczątki odkryto podczas badań. Można też zobaczyć suknię Boordynowskiej Pani, kolejnego znaleziska archeologicznego z okolic miasta. Sale wystaw czasowych zmieniają się regularnie – bywają tu ekspozycje fotograficzne, artystyczne, historyczne.

Reprezentacyjna sala na pierwszym piętrze zachwyca herbami dawnych właścicieli miasta. To jedno z najładniejszych wnętrz, które często wykorzystuje się podczas koncertów i uroczystości.

SOWA – interaktywna przestrzeń dla dzieci i dorosłych

Drugie piętro zajmuje Strefa Odkrywania, Wyobraźni i Aktywności, w skrócie SOWA. To nowoczesna wystawa edukacyjna, gdzie wszystko można dotykać, sprawdzać, eksperymentować. Dzieci uwielbiają to miejsce, choć dorośli też znajdą tu coś dla siebie.

SOWA stawia na naukę przez zabawę. Są tu stanowiska poświęcone fizyce, chemii, biologii, technice – wszystko podane w przystępny sposób. Wystawa rozwija kreatywność i ciekawość świata, co sprawia że rodziny z dziećmi spędzają tu nawet kilka godzin.

Na tym samym piętrze znajduje się sala konferencyjna na 100 osób, którą można wynająć na różne wydarzenia.

Architektura – francuska elegancja na Śląsku

Budynek wzniesiono na planie wydłużonego prostokąta o wymiarach 52,8 na 17,3 metra, zachowując proporcje 3:1. Elewacja frontowa i ogrodowa mają wyodrębniony ryzalit na osi symetrii – typowe rozwiązanie dla rezydencji barokowych. Styl nawiązuje do francuskiego baroku klasycyzującego, co w latach czterdziestych XVIII wieku było nowością w Polsce.

Budowa pałacu zmieniła układ urbanistyczny całej południowo-wschodniej części miasta. Powstał prostokątny plac zamkowy, wykorzystano częściowo grunty miejskie. Pierwotny plan przestrzenny nie został w pełni zrealizowany – późniejsza parcelacja wschodniej części i zmiany komunikacyjne zatarły oryginalną koncepcję.

Niektóre kamienie z rozebranego średniowiecznego zamku prawdopodobnie wykorzystano wtórnie przy budowie pałacu – połączenie starego z nowym w dosłownym tego słowa znaczeniu.

Ostatni remont trwał kilka lat i kosztował blisko 19 milionów złotych. Podczas prac odkryto tajemniczy szyb oraz fragmenty kafli z dawnych pieców. Prace nie były łatwe – kilkakrotnie runął gzyms, co opóźniło zakończenie renowacji.

Dla kogo to miejsce

Pałac sprawdzi się jako cel wycieczki dla różnych grup. Rodziny z dziećmi docenią SOWĘ i możliwość aktywnego spędzenia czasu. Miłośnicy historii znajdą tu ciekawe zbiory dotyczące Śląska i lokalnych dziejów. Osoby zainteresowane architekturą zobaczą rzadki przykład wczesnego klasycyzmu.

Nie jest to wielkie muzeum ze światowej klasy kolekcjami, ale jedno z ciekawszych muzeów regionalnych na Śląsku. Ekspozycje skupiają się na lokalnej historii, co ma swój urok – poznaje się konkretne miejsce, konkretnych ludzi, konkretne wydarzenia.

Park Zamkowy tuż obok pałacu to dobry punkt na spacer przed lub po zwiedzaniu. Można tu odpocząć na ławkach, pozwolić dzieciom pobiegać.

Praktyczne informacje – godziny, ceny, dojazd

Wstęp do muzeum jest bezpłatny – rzadkość w przypadku tak zadbanych obiektów. To sprawia, że można wpaść na chwilę, zobaczyć co aktualnie wystawiane, wrócić kiedy indziej.

Godziny otwarcia:

• Poniedziałek: zamknięte
• Wtorek-czwartek: 8:00-14:00
• Piątek: 14:00-20:00
• Sobota: 9:00-15:00
• Niedziela: 12:00-18:00

Pałac stoi przy ulicy Kubsza 2 w centrum Wodzisławia Śląskiego. Dojazd samochodem jest prosty – miasto leży przy drodze krajowej 78 i wojewódzkiej 933. Parking można znaleźć w okolicy, choć w centrum bywa ciasno.

Pociągiem dojeżdża się do dworca PKP Wodzisław Śląski, stamtąd około 15 minut spacerem przez centrum. Autobusy miejskie i regionalne zatrzymują się w pobliżu – przystanek Wodzisław Śląski Rynek to kilka minut piechotą od pałacu.

Na zwiedzanie muzeum warto przeznaczyć godzinę do dwóch, w zależności od zainteresowań. Z dziećmi i SOWĄ można spędzić tu spokojnie pół dnia. Muzeum organizuje też warsztaty, wieczory tematyczne, koncerty – aktualne wydarzenia sprawdzisz na stronie www.muzeum.wodzislaw.pl lub facebooku Pałacu Dietrichsteinów.

Kontakt: telefon 32 455 25 74, e-mail [email protected]